Zo weet je dat je overprikkeld bent — en het is niet wat je denkt
Bijgewerkt op: 31 aug
Ik dacht jarenlang dat ik gewoon moe was.
Niet het soort moe dat verdwijnt na een weekend uitslapen. Het andere soort. Het soort waarbij je 's ochtends wakker wordt en al denkt: ik heb er geen zin in. Niet in de dag. Niet in de mensen. Niet in het lawaai dat onvermijdelijk gaat komen.
Ik noemde het moe. Mijn omgeving noemde het overwerkt. Mijn huisarts noemde het stress.
Niemand noemde het overprikkeling.
En dat is precies het probleem.
Overprikkeling is niet hetzelfde als moe zijn
Moe zijn is een tekort aan energie. Je hebt te veel gedaan, te weinig geslapen, te hard gewerkt. Je slaapt, je rust, je herstelt.
Overprikkeling is iets anders. Het is een tekort aan verwerkingscapaciteit.
Je zenuwstelsel heeft de hele dag — en misschien al jaren — meer prikkels ontvangen dan het kan verwerken. Geluiden, licht, sferen, gesprekken, verwachtingen, schermen, sociale codes. Allemaal tegelijk, allemaal even luid. En jouw zenuwstelsel vangt dat allemaal op. Meer dan gemiddeld. Dieper dan gemiddeld.
Slapen helpt, maar lost het niet op. Want de volgende dag begint het weer.
De fysieke signalen die je lichaam geeft
Dit is het deel dat de meeste mensen missen. Want overprikkeling zit niet alleen in je hoofd. Het zit in je lijf.
Je zenuwstelsel stuurt signalen naar elk orgaansysteem in je lichaam. Als het chronisch overbelast is, reageert je lichaam daarop. Niet als aanstellerij. Als biologie.
Spijsvertering en darmen
Je darmen zijn direct verbonden met je zenuwstelsel via de nervus vagus. Bij chronische overprikkeling krijgen je darmen minder bloed en minder aandacht van je lichaam — want je lichaam is bezig met overleven en dus stelt het prioriteiten. Het gevolg:
Een opgeblazen buik, ook als je gezond hebt gegeten.
Wisselende ontlasting: soms diarree, soms constipatie, soms allebei in één dag.
Krampen zonder duidelijke aanleiding.
Brandend maagzuur of een vol gevoel na kleine maaltijden.
Misselijkheid bij drukte of spanning.
Voedselgevoeligheden die lijken te veranderen of toenemen.
Immuunsysteem
70 tot 80 procent van je immuunsysteem zit in je darmen. Als die onder druk staan, staat je weerstand dat ook. Je merkt dat aan:
Frequente verkoudheden of infecties die maar niet over willen gaan.
Allergische reacties op dingen die vroeger geen probleem waren.
Huidklachten die opvlammen als het druk is: uitslag, eczeem, psoriasis, netelroos.
Chronische laaggradige ontstekingen die moeilijk te benoemen zijn maar voelbaar zijn als een zeurend gevoel in je lijf.
Kruisallergieën waarbij je op meerdere stoffen tegelijk reageert.
Bijnieren en hormonen
Je bijnieren maken cortisol aan — je stresshormoon. Bij chronische overprikkeling draaien ze overuren. En op een gegeven moment kunnen ze niet meer bijhouden. Dat merk je aan:
Vermoeidheid die niet weggaat, ook niet na een vakantie.
's Ochtends moeilijk op gang komen, 's avonds ineens wakker en actief.
Zin in zoet of zout, met name in stressvolle periodes.
Duizeligheid als je snel opstaat.
Moeilijk omgaan met temperatuurwisselingen.
Hormonale schommelingen: onregelmatige cyclus, PMS die erger wordt, perimenopauze klachten die heftiger zijn dan verwacht.
Zenuwstelsel en brein
Concentratieproblemen: je kunt een zin niet afmaken, bent de draad kwijt midden in een gesprek.
Geheugenklachten: je bent dingen vergeten die je normaal gesproken niet zou vergeten.
Hoofdpijn of migraine die terugkeert, met name na drukke periodes.
Tintelingen of gevoelloosheid in handen of voeten.
Een gevoel van "brain fog" — alsof je hoofd vol watten zit en je niet meer helder kunt nadenken.
Slaapproblemen: moeite met inslapen, doorslapen of niet uitgerust wakker worden.
Prikkelbaarheid die opvlamt bij kleine dingen.
Spieren en gewrichten
Gespannen schouders, nek of kaak — ook als je "niks bijzonders" hebt gedaan.
Spierpijn zonder duidelijke oorzaak.
Gewrichtspijn die komt en gaat.
Het gevoel dat je lijf zwaar is, alsof je door stroop beweegt.
Hart en ademhaling
Een verhoogde hartslag of hartkloppingen, met name in drukke situaties.
Oppervlakkige ademhaling of het gevoel dat je niet goed kunt doorademen.
Hyperventilatie bij spanning of drukte.
Herken je dit?
Als je jezelf herkent in een groot deel van deze lijst, dan is dat geen toeval. Dan praat je lichaam al een tijdje met je — en misschien heb je het nog niet gehoord.
Dat is niet jouw schuld. We leren niet hoe we naar ons lichaam moeten luisteren. We leren hoe we door moeten gaan ondanks wat het zegt.
Maar er is een verschil tussen moe zijn en overprikkeld zijn. En dat verschil bepaalt wat je nodig hebt.
Wil je weten hoe overprikkeld jouw zenuwstelsel is? Doe de prikkeltest. In vijf minuten en twaalf vragen krijg je meer inzicht in hoe jouw zenuwstelsel werkt dan je in jaren hebt kunnen achterhalen.
En wil je daarna weten wat je concreet kunt doen? Dan is mijn boek Voeding voor je overprikkelde brein een logische volgende stap. Geen dieetboek, geen stappenplan — maar een handleiding voor mensen die klaar zijn om te begrijpen wat er in hun
lichaam gebeurt.
Je bent niet te gevoelig. Je lichaam vraagt alleen om aandacht.
Opmerkingen